Wat is VO2max en hoe belangrijk is het voor langer leven?
Een hogere VO2max hangt sterk samen met een langer leven, al is bewegen zelf waarschijnlijk minstens zo belangrijk als het getal. Regelmatig bewegen, ook licht, loont op elke leeftijd.
VO2max is een maat voor hoeveel zuurstof je lichaam maximaal kan gebruiken tijdens zware inspanning. Het getal zegt iets over hoe goed je hart, longen en spieren samenwerken. Een hogere VO2max betekent dat je meer aan kunt, maar ook dat je waarschijnlijk gezonder bent op de achtergrond.
De samenhang met sterfte is opvallend sterk. In een follow-up van bijna vijftig jaar onder middelbare mannen leefden degenen met de hoogste conditie gemiddeld bijna vijf jaar langer dan de minst fitte groep. Elke stap omhoog in VO2max ging gepaard met gemiddeld 45 extra levensdagen. Ook het risico op overlijden door hart- en vaatziekten en kanker was duidelijk lager bij een hogere VO2max. Bij kanker daalde het sterfterisico met 17% per significante stap omhoog in conditieniveau, en dat verband bleef overeind ook na allerlei statistische correcties.
Toch is de vraag of VO2max zelf de oorzaak is genuanceerder. Genetisch onderzoek, waarbij varianten in je erfelijk materiaal worden gebruikt om oorzaak en gevolg te onderscheiden, vond geen direct causaal effect van een genetisch hogere VO2max op levensduur. Wat wel causaal bleek: meer lichaamsvet verlaagt je VO2max meetbaar. De kans is dan ook groot dat bewegen, minder vet en een betere conditie gezamenlijk het verschil maken, en dat VO2max vooral een goede graadmeter is, niet de enige drijvende kracht.
Goed nieuws: bewegen verhoogt je VO2max, zowel door aeroob trainen als door krachttraining. En zelfs wie al oud en minder fit is, profiteert. Bij vrouwen van gemiddeld 78 jaar was zelfs lichte dagelijkse beweging al gelinkt aan 30% minder kans op hart- en vaatziekte en 22% minder sterfte. Je hoeft dus niet hard te lopen om effect te zien.
Er is ook onderzoek naar de biologische mechanismen achter trainbaarheid, zoals aanpassingen in hoe genen aan- en uitgeschakeld worden na inspanning. Dat is interessant maar nog vroeg; de praktische betekenis ervan is vooralsnog onduidelijk. De hoofdboodschap blijft concreet: een hogere conditie hangt samen met een langer en gezonder leven, maar of je de absolute maximale levensduur daarmee rekt, is niet bewezen. Wat je er wel mee wint, is meer functionele jaren.
Gebaseerd op meerdere grote observationele studies met tot 46 jaar follow-up (PMID 30139444, 27888214), een Mendeliaanse randomisatiestudie (PMID 38864459), een studie bij oudere vrouwen (PMID 38699999), en aanvullende mechanistische en methodologische studies (PMID 29293447, 24163284, 38428731). De samenhang is consistent en sterk, maar het causale pad van VO2max naar levensduur is complexer dan de associaties suggereren.