Wat zegt je HbA1c over je risico op diabetes en veroudering?

HbA1c is een maat voor je gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen twee tot drie maanden. Een waarde van 5.7% of hoger bij kinderen en jongvolwassenen (10-19 jaar) vergroot de kans op het later krijgen van type 2 diabetes vier tot zeven keer vergeleken met leeftijdsgenoten met een HbA1c van 5.3% of lager. Opvallend: HbA1c voorspelde dat risico even goed als een nuchtere bloedsuikermeting of een glucose-belastingstest.

Als je eenmaal diabetes hebt, telt niet alleen hoe hoog je HbA1c is, maar ook hoe stabiel het blijft. Sterke schommelingen in de tijd hangen samen met 26 tot 53% hogere kans op nierfunctieverlies, ongeacht de gemiddelde waarde. Stabiele bloedsuikercontrole is dus minstens zo belangrijk als het halen van een goede gemiddelde waarde. Daarnaast is een hoog HbA1c een van de negen factoren die voorspellen of iemand met diabetes vroegtijdig niercomplicaties ontwikkelt, gebaseerd op ruim 41.000 patiënten.

Een chronisch hoog HbA1c heeft ook gevolgen voor andere organen. Bij mensen met type 2 diabetes die starten met bloedsuikerverlagende medicijnen (SGLT2-remmers), zag een observationeel onderzoek dat een HbA1c van 9% of hoger gepaard ging met een hogere kans op dementie, met name door vaatschade in de hersenen. Dit verband zwakte flink af na correctie voor andere factoren, dus het is nog geen bewezen oorzaak-gevolgrelatie. Ernstige oogcomplicaties (gezichtsbedreigende retinopathie) hangen eveneens samen met een hoger HbA1c, samen met diabetesduur en bloeddruk.

Goed nieuws: een kleine studie (47 deelnemers, zonder controlegroep) liet zien dat continue glucosemeting bij mensen met type 2 diabetes die geen insuline gebruiken, de bloedsuiker, het gewicht, de bloeddruk en het cholesterol meetbaar verbeterde. Placebo-effecten en extra medische aandacht kunnen daarin meespelen, dus dit resultaat vraagt om bevestiging in grotere onderzoeken.

Tot slot: ook bij mensen met een niertransplantatie bleek een HbA1c van 5.3% of hoger al genoeg om een hoog-risicogroep voor diabetes na de operatie te identificeren. Dit is retrospectief onderzocht in één ziekenhuis, maar het laat zien dat 'nog normaal' op de standaardschaal niet automatisch betekent dat er geen verhoogd risico is.