Welke leefstijlfactoren beinvloeden je biologische leeftijd het meest?

Langdurig stilzitten versnelt meerdere biologische verouderingsprocessen tegelijk. Dat geldt los van hoeveel je sport: ook mensen die regelmatig bewegen maar de rest van de dag grotendeels zitten, lopen een verhoogd risico. Sedentair gedrag is daarmee een zelfstandige risicofactor, niet alleen een gebrek aan beweging.

Je bioritme verstoorder dan je denkt. Kunstlicht 's avonds, nachtdiensten, vliegreizen met tijdzonewisselingen en de constante beschikbaarheid van calorierijk voedsel verstoren de stofwisseling en het epigenoom (de laag boven je DNA die bepaalt welke genen actief zijn). Dit kan het verouderingsproces indirect versnellen. Daarmee is een regelmatig slaap-waakritme niet slechts een luxe, maar biologisch relevant. Ook wanneer je eet speelt een rol: voeding die is afgestemd op je bioritme lijkt gunstig voor je darmmicrobioom en epigenoom, al is het bewijs hiervoor nog grotendeels observationeel.

Spierafname met de jaren, ook wel sarcopenie genoemd, draagt meetbaar bij aan ziekte en vroeg overlijden op hogere leeftijd. Het niveau van conditie en spierkracht hangt samen met de moleculaire samenstelling van spierweefsel op cel- en epigenetisch niveau. Leefstijl, en dan met name bewegen, kan die afname vertragen.

Leefstijl beïnvloedt ook de gezondheid van de hersenen. Ontsteking in het brein is een sleutelmechanisme bij de ziekte van Alzheimer, en leefstijlfactoren als voeding en beweging spelen daarin een rol. Hoe groot die bijdrage is ten opzichte van genetische aanleg, is nog niet precies vastgesteld.

Belangrijk voorbehoud: welke leefstijlfactoren het meest doorslaggevend zijn voor je biologische leeftijd is nog niet definitief bepaald. Bovendien reageert niet iedereen hetzelfde: genetische varianten in bioritme-genen beïnvloeden hoe jouw lichaam reageert op voeding en leefstijl, wat betekent dat een aanpak die voor de een goed werkt, voor de ander minder effect heeft.