Wat kan ik concreet doen om dementie te voorkomen?

Diabetes en hoge bloeddruk zijn de twee risicofactoren met de sterkste individuele associatie. Mensen met diabetes hebben ruim twee keer zo hoog een kans op dementie. Bij hoge bloeddruk is het risico bijna verdubbeld, en dat geldt extra sterk op middelbare leeftijd. Roken zit in dezelfde risicoklasse. Stoppen met roken, je bloedsuiker en bloeddruk goed laten controleren en behandelen zijn daarmee de meest concrete stappen die je nu kunt zetten.

Bewegen staat in de top vijf van factoren die het meeste dementie in de bevolking veroorzaken. Schattingen lopen uiteen van 7 tot 15 procent van alle dementiegevallen die aan lichamelijke inactiviteit worden toegeschreven. Overgewicht op middelbare leeftijd speelt een vergelijkbare rol. Je hoeft geen topsporter te worden, maar structureel in beweging blijven en een gezond gewicht houden zijn maatregelen met een stevige epidemiologische basis.

Sociale isolatie heeft in grote bevolkingsstudies verrassend hoge risicocijfers opgeleverd. Mensen die alleen wonen of weinig sociale contacten hebben, lopen aanmerkelijk meer risico. Of het actief uitbreiden van je sociale leven dementie direct voorkomt, is nog niet in gerandomiseerd onderzoek bevestigd, maar het aanpakken van isolement heeft sowieso gezondheidsvoordelen.

Gehoorverlies wordt in meerdere analyses aangewezen als de factor met de hoogste populatiebijdrage van allemaal. Toch is het causale bewijs minder stevig dan bij hypertensie: gerandomiseerde studies die bewijzen dat gehoortoestellen of behandeling van gehoorverlies dementie daadwerkelijk voorkomen, ontbreken nog. Laat je gehoor daarom tijdig controleren, maar zie het als een verstandige voorzorgsmaatregel, niet als een bewezen preventieve ingreep.

Er is een belangrijk voorbehoud: geen enkele gerandomiseerde studie heeft tot nu toe onomstotelijk aangetoond dat welke maatregel dan ook dementie voorkomt. De aanbevelingen komen uit waarnemingsonderzoek. Tegelijkertijd schatten modelstudies dat het gelijktijdig aanpakken van de zeven grootste risicofactoren theoretisch 30 tot 55 procent van alle gevallen zou kunnen voorkomen. De meest onderbouwde aanpak is daarmee een combinatie van vier leefstijlgebieden: regelmatig bewegen, niet roken, bloeddruk en bloedsuiker in de gaten houden, en sociale contacten onderhouden.