Zijn darmbacteriën van slanke mensen anders dan die van zwaardere mensen?

Ja, er zijn duidelijke verschillen gevonden in de bacteriebevolking van mensen met overgewicht vergeleken met slanke mensen. Bij mensen met obesitas blijkt de groep Firmicutes-bacteriën relatief groter, en worden soorten als Clostridium en Staphylococcus aureus vaker aangetroffen. Die verschillen zijn echter complex en nog niet volledig in kaart gebracht.

Wat de darmbacteriën bij overgewicht precies aanrichten, is biologisch redelijk goed beschreven. Een verstoorde bacteriebevolking kan de darmwand doorlaatbaarder maken, waardoor ontstekingsstoffen uit bacteriën in het bloed terechtkomen. Dit draagt bij aan insulineresistentie. Tegelijkertijd produceren gezonde darmbacteriën normaal gesproken stofjes die de aanmaak van het verzadigingshormoon GLP-1 aanjagen. Als die productie verstoort raakt, neemt het gevoel van verzadiging af en eet je meer. Beide mechanismen zijn bij mensen beschreven, al is het precieze samenspel nog niet volledig opgehelderd.

De grote vraag is: wat was er eerst? Leiden afwijkende darmbacteriën tot gewichtstoename, of verandert overgewicht de bacteriën? Dierexperimenten met bacterietransplantaties wijzen op een oorzakelijk verband: ontvangen kiemvrije dieren de darmflora van obese dieren, dan komen ze in gewicht aan. Bij mensen is dit verband vooralsnog veel minder sterk aangetoond en grotendeels associatief. Bovendien spelen erfelijke aanleg, voeding en leefstijl allemaal mee, wat het lastig maakt de kip van het ei te scheiden.

Of je de darmbacteriën kunt aanpassen als behandeling voor overgewicht is een andere vraag. Probiotica, prebiotica en fecale transplantatie (ontlasting van een slanke donor inbrengen) worden onderzocht, maar het bewijs bij mensen is tot nu toe beperkt en de effectiviteit is niet bewezen. Maagverkleinende operaties en GLP-1-injecties ('afvalprikken') lijken de bacteriediversiteit te vergroten, maar of dat een oorzaak of bijproduct van gewichtsverlies is, weet niemand nog.