Wat is een gezond cholesterol en wanneer moet ik me zorgen maken?

Cholesterol heb je nodig voor celmembranen, hormonen en zenuwweefsel. De meeste aandacht gaat naar LDL ('slecht') en HDL ('goed'), maar er is een derde fractie die vaak wordt overgeslagen: resterend cholesterol. Dat bereken je als totaal cholesterol minus LDL minus HDL. Uit onderzoek bij mensen blijkt dat dit een zelfstandige risicofactor is voor aderverkalking, ook als je LDL normaal is.

Concreet: mensen met een normaal LDL maar een verhoogd resterend cholesterol hadden bijna twee keer zo vaak een te dikke halsslagaderwand, een vroeg teken van aderverkalking¹. Een normaal LDL-getal op je bloeduitslag vertelt dus niet het hele verhaal.

Naast de hoeveelheid cholesterol telt ook hoe je lichaam het vervoert. De genetische variant APOE4, die het risico op Alzheimer verhoogt, ruimt cholesterol minder goed op uit hersencellen. In celstudies leidt dit tot ophoping van cholesterol en hogere niveaus van eiwitten die bij Alzheimer betrokken zijn². Dit is celonderzoek, geen bewijs bij mensen. Heb je een familiegeschiedenis van Alzheimer of draag je APOE4, dan is dat een extra reden om dit met je arts te bespreken.

In muisstudies naar ALS leidde een teveel aan cholesterol in het zenuwstelsel tot slechte bescherming van zenuwvezels. Behandeling met een cholesterolbindend middel verlengde de levensduur bij vrouwelijke maar niet mannelijke muizen³. Ook bleken immuuncellen die kankercellen moeten opruimen een cholesteroltekort te hebben, terwijl tumorcellen zelf juist cholesterolrijk zijn⁴. Beide bevindingen zijn nog niet vertaald naar behandelingen bij mensen.

Over een verband tussen cholesterol en angst of somberheid is het bewijs flinterdun. In een studie van 85 patiënten met paniekaanvallen, angststoornis of depressie werden geen betekenisvolle verschillen in totaal cholesterol gevonden⁵. Daar hoef je je dus geen zorgen over te maken.