Wat is het best bewezen middel tegen rimpels: retinol of vitamine C?

Tretinoine, de sterkste vorm van vitamine A voor op de huid, heeft de beste klinische onderbouwing van alle rimpelbehandelingen. In acht gerandomiseerde studies bleek een concentratie van 0,02% of hoger duidelijk beter dan een nepprepaat. Bij 0,05% tretinoine was de kans op zichtbare verbetering na 24 weken bijna twee keer zo groot. Er is een duidelijke dosis-respons: lagere concentraties (0,001% en 0,01%) hadden geen aantoonbaar effect. Tretinoine is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar.

Retinol en retinaldehyde zijn vrij verkrijgbare varianten van dezelfde vitamine A-familie. Retinaldehyde verbetert de elasticiteit van de huid en werkt via hetzelfde mechanisme als tretinoine, maar milder. De onderbouwing voor deze varianten is minder uitgebreid dan voor tretinoine, maar ze gelden wel als actieve ingrediënten.

Bijwerkingen bij vitamine A-producten zijn reëel: roodheid, droogheid, schilfering en een branderig gevoel zijn gebruikelijk, zeker in de eerste weken. Hoe hoger de concentratie, hoe sterker de bijwerkingen. Langzaam opbouwen, en bij gevoelige huid beginnen met retinol of retinaldehyde in plaats van tretinoine, is verstandig.

Vitamine C heeft een biologisch plausibele werking: het stimuleert de aanmaak van collageen en beschermt de huid via antioxidante werking, ook in combinatie met vitamine E. Maar klinisch bewijs voor directe rimpelvermindering is schaars. Slechts één kleine studie liet een voordeel zien ten opzichte van een nepprepaat. Dermatologen nemen vitamine C wel op in hun aanbevelingen, maar de klinische bewijslast is dunner dan die voor retinoides. Bovendien is vitamine C instabiel: producten kunnen al voor gebruik afgebroken zijn, wat de werking in de praktijk ondermijnt.